VALİLER ‘DEVLETİN’ DEĞİL CUMHURBAŞKANI’NIN TEMSİLCİSİ OLMUŞ!

Vali ve kaymakamların neden siyasetin içine girdiği anlaşıldı. Bazı vali ve kaymakamlar son dönemde siyasetçi gibi davranıyor. Bunun nedeni ise yasada yapılan değişiklik. Daha önce “Vali, ilde devletin temsilcisi” olarak tanımlanırken, bu tanım 3 yıl önce KHK ile “Vali, ilde Cumhurbaşkanı’nın temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır” diye değiştirildi.  Son yıllarda bazı valilerin, kaymakamların siyasetçi gibi davranmalarının, yasalarda yapılan değişiklikten kaynaklandığı ortaya çıktı. İl İdaresi Kanunu'ndan “Devletin valisi” tanımı kaldırıldı. Kanunda Valilerin, Cumhurbaşkanıyla göreve gelip, görevinin bitmesiyle valiliğin de sona ermesi ya da görev süresi dolmadan da görevden alınması hükmü yer alıyor.

MUHALEFET BİLMİYOR

Ancak, gelecek Cumhurbaşkanı o valiler arasından yine atama yapabilecek. Vali ve kaymakamların üyesi olduğu Türk İdareciler Derneği'nden bir yetkili yapılan bu değişiklikten muhalefetin bile yeterince bilgi sahibi olmadığını  kaydetti ve şunları söyledi: “5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 9 maddesinde ‘Vali, ilde Devletin ve hükümetin temsilcisi ve ayrı ayrı her bakanın mümessili ve bunların idari ve siyasi yürütme vasıtasıdır' deniliyordu. 2 Temmuz 2018 çıkarılan 703 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile bu madde değiştirildi.

HUKUKİ STATÜ YOK

Yeni haliyle, ‘Devletin  temsilcisi' çıkarıldı, yerine ‘Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtası' olarak tanımlandı. Yetkili sözlerine şöyle devam etti: “Yeni sistemde bu arkadaşlarımız Cumhurbaşkanının atadığı ve ona karşı sorumlu kamu görevlileridir. Yani, Devlet temsili gibi hukuki bir statüleri yoktur. Bu durum bilinirse kim niye öyle yahut böyle davrandı diye eleştiride bulunmazlar.”

5 YIL SGK'LI ÇALIŞAN VALİ OLARAK ATANACAK

Vali ve kaymakamların atama koşullarında da bir değişikliğe gidildi. 5 yıl SGK'lı çalışan herkes Vali, 5 yıl kamu görevi yapan her fakülte mezunu Kaymakam olarak atanabilecek. Kaymakam, ilçede Cumhurbaşkanının idari yürütme vasıtası olarak tanımlandı, hiçbir temsil yetkisi kalmadı. Yani kaymakamların da hükümeti ve milli bayramlarda Devleti temsil yetkisi artık yok. 10 Haziran 2018'de Resmi Gazetenin mükerrer sayısında yer alan İl İdaresi Yasasında değişiklik öngören kararnamede şu hükümler yer aldı: “Atama şekilleri 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde düzenlendi. 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4. Maddesi, 1 sayılı cetvelde sayılan görevlilerin görev süreleri Cumhurbaşkanının görev süresi ile sınırlandırdı. Yani bugün Vali olarak görev yapanlar, Cumhurbaşkanının görev süresi sonunda onunla birlikte ayrılmak durumunda.”

KHK KARARI…

5442 sayılı İl İdaresi Kanunu

II - Valilerin hukuki durumları, görev ve yetkileri

Madde 9 – (Değişik birinci fıkra: 2/7/2018 – KHK/703/138 md.) Vali, ilde Cumhurbaşkanının temsilcisi ve idari yürütme vasıtasıdır.

Bu sıfatla :

A) (Değişik: 2/ 7/ 2018 -- KHK/ 703/ 138 md.) Valiler, ilin genel idaresinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevlerine ait işleri için valilere re'sen emir ve talimat verirler.

B) Bakanlıklar ve tüzelkişiliği haiz genel müdürlükler, il genel idare teşkilatına ait bütün işleri doğrudan doğruya valiliklere yazarlar. Valilikler de illere ait işler için ilgili Bakanlık veya tüzelkişiliği haiz genel müdürlüklerle doğrudan doğruya muhaberede bulunurlar. Ancak valiler hesabata ve teknik hususlara ait işlerde idare şube başkanlarına vali adına imza yetkisi verebilirler.

C) (Değişik: 2/ 7/ 2018 -- KHK/ 703/ 138 md.) Vali, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve diğer mevzuatın neşir ve ilanını ve uygulanmasını sağlamak ve talimat ve emirleri yürütmekle ödevlidir. Bu işlerin gerçekleştirilmesi için gereken bütün tedbirleri almaya yetkilidir.

Ç) (Değişik: 2/ 7/ 2018 -- KHK/ 703/ 138 md.) Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve diğer mevzuatın verdiği yetkiyi kullanmak ve bunların yüklediği ödevleri yerine getirmek için valiler genel emirler çıkarabilir ve bunları ilan ederler.

D) Vali, dördüncü maddenin son fıkrasında belirtilen adli ve askeri teşkilat dışında kalan bütün Devlet daire, müessese ve işletmelerini, özel işyerlerini, özel idare, belediye köy idareleriyle bunlara bağlı tekmil müesseseleri denetler, teftiş eder. Bu denetleme ve teftişi Bakanlık veya genel müdürlük müfettişleriyle veya bu dairelerin amir ve memurlariyle de yaptırabilir.

E) İlin her yönden genel idare ve genel gidişini düzenlemek ve denetlemekten sorumludur.

F) Vali, ilde teşkilatı veya görevli memuru bulunmıyan işlerin yürütülmesini, bu işlerin görülmesiyle yakın ilgisi bulunan her hangi bir idare şube veya daire başkanından istiyebilir. Bu suretle verilen işlerin yapılması mecburidir.

G) Vali, il içindeki idare ve müesseselerde çalışan uzman veya fen kollarına dahil memur ve müstahdemlerden asli vazifelerine halel getirmemek şartiyle ilin genel ve mahalli hizmetlerine müteallik işlerin görülmesini istiyebilir. Bu memurlar verilen işleri yapmakla ödevlidirler. Vali, keyfiyetten ilgili Bakanlığa ve tüzelkişiliği haiz genel müdürlüğe bilgi verir.

H) Vali, Devlet gelirlerinin tahakkuk ve tahsilini ve ödeme işlerinin muntazam bir şekilde yapılmasını ve gelir kaynaklarının gelişmesini sağlamak için tedbirler alır ve uygular, lüzumunda bu maksatla ilgili Bakanlıklara ve genel müdürlüklere tekliflerde bulunur.

İ) Vali, Devlet, il, belediye, köy ve diğer kamu tüzelkişiliklerine ait genel ve özel mülklerin yangın ve benzeri tehlikelere karşı korunmasını, iyi halde tutulmasını, değerlenmesini ve iyi halde idaresini sağlıyacak tedbirlerin uygulanmasını ilgililerden ister ve denetler.

J) Vali, il, ilçe, bucak merkezlerinde ve çevrelerinde kiralı, kirasız binalarda vazife gören bütün Devlet dairelerini mahallin hizmet şartlarına ve Hazine menfaatine en uygun şekilde bir veya birkaç binada toplamak üzere gereken tedbirleri aldırır ve uygulanmasını denetler.

K) Vali, Cumhuriyet Bayramında ilde yapılacak resmi törenlere başkanlık yapar ve tebrikleri kabul eder.

Yazar: Meriç Ulukuş
Eklenme Tarihi : 22.02.2021 12:14:00
Yazar : Meriç Ulukuş
Eklenme Tarihi : 22.02.2021 - 12:14:00